حاتم حاتمی ممکان
خشونت عریان علیه زنان؛ سوگند صیادی، نمادی از قربانیان خاموش خشونت


خشونت عریان علیه زنان؛ سوگند صیادی، نمادی از قربانیان خاموش خشونت
وقتی خانه به جای پناهگاه، به مکانی ناامن برای زنان و دختران تبدیل میشود، باید پرسید چه چیزی در ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و حقوقی جامعه، زمینه تداوم چنین خشونتهایی را فراهم کرده است؟
در روزهای گذشته، یکی از تلخترین و تکاندهندهترین خبرهایی که افکار عمومی و فضای مجازی را تحت تأثیر قرار داده، مرگ دردناک «سوگند صیادی»، دختر نوجوان کرمانشاهی است؛ دختری ۱۶ ساله که نامش در میان روایتهای هولناک خشونت خانوادگی مطرح شد و سرنوشت او بار دیگر مسئله امنیت زنان و دختران را به یکی از دغدغههای جدی جامعه تبدیل کرد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، پدر سوگند به اتهام ضربوجرح و ظن قتل بازداشت شده و تحقیقات قضایی درباره علت دقیق مرگ او همچنان ادامه دارد. با این حال، فارغ از نتیجه نهایی این پرونده، روایتهای مطرحشده درباره خشونت احتمالی علیه این نوجوان، پرسشهای مهمی را درباره مسئولیت خانواده، نهادهای آموزشی و سازوکارهای حمایت از کودکان و زنان در معرض خطر به میان آورده است.
سوگند صیادی تنها یک نام در میان تیترهای خبری نیست؛ نام او امروز یادآور دختران و زنانی است که در سایه ترس، تهدید، تحقیر و خشونت زندگی میکنند و گاه پیش از آنکه صدایشان شنیده شود، فرصت زندگی را از دست میدهند.
خشونت علیه زنان پدیدهای تازه یا محدود به یک منطقه جغرافیایی نیست. این خشونت گاه در قالب ضربوجرح و آزار جسمی آشکار میشود، گاه در شکل تحقیر، تهدید، محرومیت از تحصیل، ازدواج اجباری و محدود کردن آزادیهای فردی بروز میکند و در شدیدترین شکل خود به قتل میانجامد.
آنچه این پدیده را نگرانکنندهتر میکند، عادیسازی خشونت در برخی مناسبات خانوادگی و اجتماعی است؛ جایی که مفاهیمی همچون «ناموس»، «آبرو» و «غیرت» گاه به ابزاری برای توجیه کنترل، سرکوب و حتی حذف فیزیکی زنان تبدیل میشوند.
در چنین نگرشی، زن نه بهعنوان انسانی مستقل و برخوردار از حق انتخاب و امنیت، بلکه بهعنوان فردی تحت مالکیت و کنترل دیگران تصور میشود؛ تفکری که میتواند زمینهساز بازتولید خشونت در نسلهای مختلف باشد.
آمارهایی که از یک بحران اجتماعی حکایت دارند
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی رسانه «امتداد»، از ابتدای فروردین تا ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵، دستکم ۸۴ زن و دختر در ایران به قتل رسیدهاند. در ۷۵ مورد، عامل قتل از آشنایان قربانی بوده و در ۴۵ پرونده، همسر، همسر سابق یا شریک عاطفی فعلی یا پیشین بهعنوان عامل قتل معرفی شده است.
همچنین ۱۲ نفر از قربانیان دختران زیر ۱۸ سال بودهاند که هشت نفر از آنان به دست پدر، برادر یا دیگر خویشاوندان خونی خود کشته شدهاند.
این ارقام بر اساس پروندههای رسانهایشده گردآوری شدهاند و آمار رسمی و جامع کشوری محسوب نمیشوند؛ بنابراین ممکن است شمار واقعی قربانیان بیشتر باشد.
چنین آماری یک واقعیت نگرانکننده را آشکار میکند: برای شماری از زنان، تهدید اصلی نه در خیابان و محیطهای ناشناخته، بلکه در نزدیکترین روابط خانوادگی و عاطفی شکل میگیرد.
وقتی سکوت، خشونت را بازتولید میکند
یکی از مهمترین عوامل تداوم خشونت علیه زنان، سکوت اجتماعی در برابر آن است. در برخی خانوادهها، خشونت به بهانه حفظ آبرو پنهان میشود و قربانی به جای برخورداری از حمایت، با سرزنش و فشار بیشتری مواجه میشود.
دختری که از ترس واکنش خانواده جرئت بیان مشکلات خود را ندارد، زنی که به دلیل وابستگی اقتصادی امکان خروج از رابطه خشونتآمیز را نمییابد و کودکی که هشدارهایش درباره تهدید جانی جدی گرفته نمیشود، همگی میتوانند قربانی ساختاری باشند که در آن سکوت بر حمایت و مصلحتاندیشی بر امنیت انسانها اولویت پیدا کرده است.
از سوی دیگر، نباید نقش نهادهای آموزشی، فرهنگی و اجتماعی را نادیده گرفت. مدرسه صرفاً محل آموزش دروس نیست؛ بلکه باید محیطی امن برای رشد شخصیت و حفاظت از حقوق دانشآموزان باشد. هرگاه نشانههایی از خشونت خانوادگی یا تهدید علیه جان یک دانشآموز مشاهده شود، مسئولیت اخلاقی و حرفهای ایجاب میکند که موضوع با حساسیت و از مسیر سازوکارهای حمایتی پیگیری شود.
فرهنگ، قانون و مسئولیت اجتماعی
مقابله با خشونت علیه زنان تنها با محکوم کردن یک حادثه یا مجازات عاملان آن پایان نمییابد. این مسئله نیازمند بازنگری در نگرشهای فرهنگی، تقویت حمایتهای قانونی، آموزش حقوق فردی و ایجاد سازوکارهای مؤثر برای شناسایی و حمایت از افراد در معرض خطر است.
جامعهای که در آن خشونت بهعنوان شیوهای برای تربیت، کنترل یا حل اختلاف پذیرفته شود، ناخواسته زمینه تکرار فجایع مشابه را فراهم میکند.
در این میان، رسانهها، نویسندگان، هنرمندان، معلمان و کنشگران اجتماعی مسئولیتی جدی بر عهده دارند. ادبیات و فرهنگ میتوانند با به چالش کشیدن کلیشههای جنسیتی و نقد باورهای خشونتزا، در تغییر نگرش عمومی نقشآفرینی کنند.
باید از خود بپرسیم چند زن و دختر دیگر باید قربانی شوند تا خشونت خانوادگی از یک مسئله بهاصطلاح خصوصی به دغدغهای عمومی و جدی تبدیل شود؟
چند بار دیگر باید نام دختران جوان بر سر زبانها بیفتد تا حق امنیت، کرامت انسانی و زندگی مستقل آنان به رسمیت شناخته شود؟
هیچ سنت، باور، تعصب یا برداشتی از ناموس و آبرو نمیتواند توجیهکننده خشونت علیه زنان باشد.
سرنوشت سوگند صیادی، صرفنظر از نتیجه نهایی تحقیقات قضایی، فرصتی تلخ برای بازاندیشی درباره امنیت دختران، مسئولیت نهادهای حمایتی و ضرورت مقابله با فرهنگ خشونت است.
نباید اجازه داد نام سوگند نیز پس از چند روز واکنش و انتشار در شبکههای اجتماعی به فراموشی سپرده شود؛ زیرا مسئله تنها یک پرونده نیست، بلکه امنیت و آینده دخترانی است که حق دارند بدون ترس از خشونت، در خانه، مدرسه و جامعه زندگی کنند.
خشونت علیه زنان مسئلهای خصوصی نیست؛ زخمی اجتماعی است که تا زمان پذیرش مسئولیت جمعی و اقدام مؤثر برای درمان آن، همچنان قربانی خواهد گرفت.
برچسب ها :
ناموجود- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
شما باید وارد شوید تا نظر بنویسید.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰