سهل‌انگاری مسئولان و عقب‌نشینی قانون در برابر زر و زور

✍️ هاشم محمودی

در سال‌های اخیر، شاهد وقوع حوادث تلخی بوده‌ایم که نشان از بی‌توجهی مسئولان به حقوق شهروندان و محیط زیست دارد خشک کردن عامدانه چنارهای کهنسال خیابان ولیعصر تهران هم‌اکنون به خیابان دانشکده ارومیه هم کشیده شده است. در سال ۱۴۰۲ سروته ماجرای قلع و قمع کردن چنارهای خیابان ولیعصر با جریمه نقدی به هم آورده شد اما ظاهراً این برخورد نتوانسته است مانع از تکرار دوباره این جفایی شود که در حق فضا و منظر شهرها می‌شود.

خیابان دانشکده ارومیه با چنارهای چندین ساله‌اش نمادی از زیبایی و سرسبزی شهر هستند، که به عنوان ریه‌های تنفسی ارومیه، نقش حیاتی در حفظ کیفیت هوا و بهبود شرایط زیست‌محیطی ایفا می‌کنند.

متأسفانه، اخیرا شاهد خشکاندن عامدانه این نمادهای پایداری، برکت و باروری در ارومیه بودیم که نهایتاً اعلام شد این اقدام بر اثر پاشیدن سم علفکش روی داده است. در این ماجرا، اهمال و سهل‌انگاری مقامات مسئول به وضوح مشهود است چرا که تا لحظه تقریر این مقاله هیچ فرد یا نهادی بعنوان مسئول تخریب و نابودی این درختان معرفی نشده است، در حالی که قوانین و مقررات متعددی برای حفاظت از درختان و فضای سبز شهری وجود دارد، اما شاهدیم که این قوانین در برابر فشارهای اقتصادی و منافع شخصی به راحتی نادیده گرفته می‌شوند. این عقب‌نشینی قانون در برابر زر و زور، نه تنها به تخریب محیط زیست منجر می‌شود، بلکه اعتماد عمومی را نیز به شدت کاهش می‌دهد.

گاهاً اقدام خودسرانه ساکنان این خیابان مرفه‌نشین به مسدود نمودن ورودی کوچه‌ها و معابر و همچنین ایجاد لابی و نفوذ جهت جلوگیری از گشایش خیابان تعاون حکایت از چربیدن قدرت و کفه پول و ثروت بر اجرای قانون و عدالت می‌کند. طبق
ماده ۲۴ قانون مدنی: :هیچ‌کس نمی‌تواند طرق و شوارع عامه و کوچه‌هایی را که آخر آن‌ها مسدود نیست تملک نماید.» همچنین، اصل ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی مقرر می‌دارد که «هر کس به طور غیرقانونی مانع عبور یا مرور دیگران شود، مستوجب مجازات است.» این اقدامات نه تنها به حقوق دیگر شهروندان آسیب می‌زند، بلکه نظم عمومی را نیز مختل می‌کند.

اکنون درختان خشکیده خیابان‌ دانشکده ارومیه، نمادی از ضعف نهادهای نظارتی و عدم تعهد مسئولان به حفظ منابع طبیعی و زیست شهری است. سؤالاتی که باید مطرح شود این است که چرا در برابر این تخریب‌ها هیچ واکنشی از سوی نهادهای مربوطه مشاهده نمی‌شود؟ آیا منافع اقتصادی برخی افراد خاص بر منافع عمومی ترجیح داده شده است؟ آیا واقعاً هیچ راهی برای جلوگیری از این تخریب‌ها وجود ندارد؟

علاوه بر این، باید به این نکته توجه کرد که خشکاندن درختان نه تنها به محیط زیست آسیب می‌زند، بلکه تأثیرات منفی بر سلامت روانی و جسمی ساکنان نیز دارد. درختان به عنوان نماد زندگی و سرزندگی، احساس آرامش و امنیت را در شهر ایجاد می‌کنند. با خشکاندن آن‌ها، این احساسات به شدت آسیب می‌بیند و شهروندان را با مشکلات روحی و اجتماعی مواجه می‌سازد.

در نهایت، لازم است تا همه ما به عنوان شهروندانی مسئول، صدای اعتراض خود را بلند کنیم و از مقامات بخواهیم که به وظایف خود عمل کنند. حفظ درختان و فضای سبز نه تنها یک وظیفه اخلاقی، بلکه یک نیاز ضروری برای زندگی سالم و پایدار در شهرهاست. بی‌توجهی به این مسئله، عواقب جبران‌ناپذیری را به همراه خواهد داشت که نسل‌های آینده را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

امید است که با آگاهی‌بخشی و فشار اجتماعی، مسئولان را به انجام وظایف خود ملزم کنیم و اجازه ندهیم که منافع شخصی بر منافع عمومی غلبه یابد.
همچنین باید توجه داشته باشیم که اعمال غیرقانونی مانند مسدود کردن معابر نه تنها مشکلات بیشتری ایجاد می‌کند، بلکه به تضعیف روح همبستگی اجتماعی نیز منجر خواهد شد.